{"id":1193,"date":"2024-01-28T10:00:00","date_gmt":"2024-01-28T03:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/?p=1193"},"modified":"2024-03-19T15:12:48","modified_gmt":"2024-03-19T08:12:48","slug":"le-huu-trac-ong-to-nganh-y-viet-nam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/2024\/01\/28\/le-huu-trac-ong-to-nganh-y-viet-nam\/","title":{"rendered":"L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c &#8211; \u00d4ng t\u1ed5 ng\u00e0nh y Vi\u1ec7t Nam"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image\">\r\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\" style=\"text-align: justify;\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-1108\" style=\"width: 209px; height: auto;\" src=\"https:\/\/pctumuseum-831c87.ingress-haven.ewp.live\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-1.png\" alt=\"\" \/><\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u1ea3i Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e3n \u00d4ng &#8211; L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1i danh y, nh\u00e0 v\u0103n h\u00f3a xu\u1ea5t s\u1eafc c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c ta. \u00d4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho h\u1eadu th\u1ebf m\u1ed9t kh\u1ed1i di s\u1ea3n v\u1ec1 y h\u1ecdc, v\u0103n h\u00f3a \u0111\u1ed3 s\u1ed9, c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb s\u00e2u s\u1eafc, b\u1ec1n v\u1eefng v\u1ec1 nhi\u1ec1u m\u1eb7t v\u00e0 \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn ph\u00e1t huy \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh thi\u1ebft th\u1ef1c trong x\u00e3 h\u1ed9i.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c, hi\u1ec7u H\u1ea3i Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e3n \u00d4ng (1724 &#8211; 1791) nguy\u00ean qu\u00e1n th\u00f4n V\u0103n X\u00e1, l\u00e0ng Li\u00eau X\u00e1, huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, ph\u1ee7 Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ed3ng (nay l\u00e0 x\u00e3 Li\u00eau X\u00e1, huy\u1ec7n Y\u00ean M\u1ef9, t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean). \u00d4ng m\u1ea5t \u1edf qu\u00ea m\u1eb9, x\u1ee9 B\u1ea7u Th\u01b0\u1ee3ng, x\u00e3 T\u0129nh Di\u1ec7m, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, (nay l\u00e0 x\u00e3 S\u01a1n Quang, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh) th\u1ecd 67 tu\u1ed5i. L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c sinh tr\u01b0\u1edfng trong m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh khoa m\u1ee5c, cha l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu M\u01b0u \u0111\u1ed7 \u0110\u1ec7 Tam gi\u00e1p Ti\u1ebfn s\u0129, l\u00e0m Th\u1ecb lang B\u1ed9 c\u00f4ng, Tri\u1ec1u L\u00ea D\u1ee5 T\u00f4ng, gia phong ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed, t\u01b0\u1edbc B\u00e1, khi m\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng h\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 v\u00e0 m\u1eb9 l\u00e0 B\u00f9i Th\u1ecb Th\u01b0\u1edfng.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c l\u00fac nh\u1ecf theo cha \u0111i h\u1ecdc \u1edf Kinh th\u00e0nh Th\u0103ng Long, n\u1ed5i ti\u1ebfng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng minh h\u1ecdc gi\u1ecfi, hi\u1ec3u r\u1ed9ng, th\u01a1 hay. N\u0103m K\u1ef7 M\u00f9i (1739), cha m\u1ea5t, \u00f4ng ph\u1ea3i th\u00f4i h\u1ecdc, nh\u01b0ng v\u1ec1 nh\u00e0 \u00f4ng v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, sau \u0111\u00f3 thi v\u00e0o Tam Tr\u01b0\u1eddng r\u1ed3i sau kh\u00f4ng \u0111i thi n\u1eefa.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c l\u1edbn l\u00ean gi\u1eefa l\u00fac ch\u1ebf \u0111\u1ed9 phong ki\u1ebfn tri\u1ec1u L\u00ea \u0111ang tan r\u00e3, nh\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t quy\u1ec1n vua L\u00ea. Ch\u00faa Tr\u1ecbnh v\u00e0 Ch\u00faa Nguy\u1ec5n tranh gi\u00e0nh quy\u1ec1n l\u1ef1c, kh\u1edfi ngh\u0129a n\u00f4ng d\u00e2n n\u1ed5i l\u00ean kh\u1eafp n\u01a1i. N\u0103m 1740, ngh\u0129a qu\u00e2n Ho\u00e0ng C\u00f4ng Ch\u1ea5t \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm Kho\u00e1i Ch\u00e2u, s\u00e1t huy\u1ec7n Y\u00ean M\u1ef9. L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c khi \u1ea5y 20 tu\u1ed5i, ph\u1ea3i l\u00e1nh \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, \u00f4ng h\u1ecdc binh ph\u00e1p, r\u1ed3i t\u00f2ng qu\u00e2n. Song s\u1ed1ng trong h\u00e0ng ng\u0169 qu\u00e2n Tr\u1ecbnh, \u00f4ng t\u1eadn m\u1eaft nh\u00ecn th\u1ea5y s\u1ef1 m\u1ee5c n\u00e1t c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n phong ki\u1ebfn, c\u1ea3nh \u0111au th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n. V\u00ec v\u1eady, khi \u0111\u01b0\u1ee3c tin ng\u01b0\u1eddi anh \u1edf H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n t\u1ea1 th\u1ebf, L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c vi\u1ec7n c\u1edb xin v\u1ec1 nu\u00f4i m\u1eb9, \u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ra kh\u1ecfi qu\u00e2n Tr\u1ecbnh.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1ec1 nh\u00e0 \u00edt l\u00e2u, L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c b\u1ecb b\u1ec7nh n\u1eb7ng. \u00d4ng t\u00ecm \u0111\u1ebfn L\u01b0\u01a1ng y Tr\u1ea7n \u0110\u1ed9c \u1edf R\u00fa Th\u00e0nh (Ngh\u1ec7 T\u0129nh) \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, d\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh \u1edf \u0111\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m. \u00d4ng m\u01b0\u1ee3n s\u00e1ch thu\u1ed1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc, l\u1ea1i th\u1ea5y l\u00e0m ngh\u1ec1 y l\u00e0 c\u00f3 l\u1ee3i thi\u1ebft th\u1ef1c cho m\u00ecnh, cho ng\u01b0\u1eddi n\u00ean \u00f4ng quy\u1ebft ch\u00ed h\u1ecdc thu\u1ed1c. Kh\u1ecfi b\u1ec7nh v\u1ec1 nh\u00e0, \u00f4ng m\u1ea3i mi\u1ebft \u0111\u1ecdc s\u00e1ch thu\u1ed1c, m\u1ed9t l\u1ea7n t\u01b0\u1edbng Tr\u1ecbnh m\u1eddi \u00f4ng ra c\u1ea7m qu\u00e2n, nh\u01b0ng \u00f4ng c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft ch\u1ed1i t\u1eeb. \u00d4ng x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ch\u00ed h\u01b0\u1edbng l\u00e0m thu\u1ed1c gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00f9a thu n\u0103m B\u00ednh T\u00fd (1756), L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c ra kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec3 h\u1ecdc th\u00eam nh\u01b0ng kh\u00f4ng g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea7y gi\u1ecfi, \u00f4ng mua th\u00eam s\u00e1ch thu\u1ed1c mang v\u1ec1 H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n nghi\u00ean c\u1ee9u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ch\u1eefa b\u1ec7nh cho nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Sau m\u01b0\u1eddi n\u0103m, \u00f4ng \u0111\u00e3 n\u1ed5i ti\u1ebfng kh\u1eafp v\u00f9ng Hoan Ch\u00e2u (Ngh\u1ec7 T\u0129nh).<\/p>\r\n\r\n\r\n<div class=\"wp-block-image\">\r\n<figure class=\"aligncenter size-full\" style=\"text-align: justify;\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-1109\" src=\"https:\/\/pctumuseum-831c87.ingress-haven.ewp.live\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-2.png\" alt=\"\" \/><\/figure>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u1ea3i Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e3n \u00d4ng &#8211; L\u00ea H\u1eefu Tr\u00e1c l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1i danh y, nh\u00e0 v\u0103n h\u00f3a xu\u1ea5t s\u1eafc c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c ta. \u00d4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho h\u1eadu th\u1ebf m\u1ed9t&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1444,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[69],"tags":[],"class_list":["post-1193","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-y-khoa-viet-nam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1193","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1193"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1193\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1439,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1193\/revisions\/1439"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1193"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1193"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1193"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}