{"id":2017,"date":"2024-08-05T14:13:37","date_gmt":"2024-08-05T07:13:37","guid":{"rendered":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/?p=2017"},"modified":"2024-08-05T14:14:09","modified_gmt":"2024-08-05T07:14:09","slug":"paracelsus-cha-de-cua-nganh-hoa-duoc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/2024\/08\/05\/paracelsus-cha-de-cua-nganh-hoa-duoc\/","title":{"rendered":"Paracelsus-Cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a ng\u00e0nh h\u00f3a d\u01b0\u1ee3c"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Paracelsus (1493\u20131541) l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 gi\u1ea3 kim, b\u00e1c s\u0129, nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 nh\u00e0 ti\u00ean tri n\u1ed5i ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5y S\u0129-\u0110\u1ee9c. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi vi\u1ec7c c\u00e1ch m\u1ea1ng h\u00f3a y h\u1ecdc trong th\u1eddi k\u1ef3 Ph\u1ee5c h\u01b0ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a ng\u00e0nh h\u00f3a d\u01b0\u1ee3c (iatrochemistry) v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng l\u1eadp ra ng\u00e0nh y h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. T\u00ean th\u1eadt c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 Philippus Aureolus Theophrastus Bombastus von Hohenheim, nh\u01b0ng \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn r\u1ed9ng r\u00e3i h\u01a1n v\u1edbi t\u00ean g\u1ecdi Paracelsus.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-2018 aligncenter\" src=\"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Paracelsus-171x300.webp\" alt=\"\" width=\"171\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Paracelsus-171x300.webp 171w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Paracelsus-585x1024.webp 585w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Paracelsus-768x1344.webp 768w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Paracelsus-878x1536.webp 878w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Paracelsus.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 171px) 100vw, 171px\" \/><\/p>\n<p><strong>Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00e0 s\u1ef1 nghi\u1ec7p:<\/strong><br \/>\n&#8211; Sinh ra: Kho\u1ea3ng n\u0103m 1493 t\u1ea1i Einsiedeln, Th\u1ee5y S\u0129.<br \/>\n&#8211; Qua \u0111\u1eddi: Ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 9 n\u0103m 1541 t\u1ea1i Salzburg, \u00c1o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u0110\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0 th\u00e0nh t\u1ef1u:<br \/>\n1. <strong>C\u00e1ch m\u1ea1ng h\u00f3a y h\u1ecdc:<\/strong> Paracelsus \u0111\u00e3 ch\u1ec9 tr\u00edch y h\u1ecdc truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u00ecnh, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 y h\u1ecdc c\u1ee7a Galen v\u00e0 Avicenna. \u00d4ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng quan s\u00e1t v\u00e0 th\u1ef1c nghi\u1ec7m trong y h\u1ecdc thay v\u00ec d\u1ef1a v\u00e0o l\u00fd thuy\u1ebft truy\u1ec1n th\u1ed1ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2. <strong>Nguy\u00ean t\u1eafc &#8220;li\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng t\u1ea1o n\u00ean ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c&#8221;:<\/strong> Paracelsus n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi nguy\u00ean t\u1eafc r\u1eb1ng b\u1ea5t k\u1ef3 ch\u1ea5t n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ed9c t\u1ed1 t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o li\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m quan tr\u1ecdng trong d\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. \u00d4ng cho r\u1eb1ng &#8220;li\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng t\u1ea1o n\u00ean ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c&#8221; (the dose makes the poison), t\u1ee9c l\u00e0 li\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u1ed9t ch\u1ea5t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh n\u00f3 l\u00e0 thu\u1ed1c hay ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3. <strong>H\u00f3a d\u01b0\u1ee3c (iatrochemistry):<\/strong> \u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ti\u00ean phong trong vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c h\u1ee3p ch\u1ea5t h\u00f3a h\u1ecdc trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1ec7nh, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a ng\u00e0nh h\u00f3a d\u01b0\u1ee3c. Paracelsus l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c ch\u1ea5t nh\u01b0 l\u01b0u hu\u1ef3nh, th\u1ee7y ng\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c kho\u00e1ng ch\u1ea5t kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1ec7nh.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-2019 aligncenter\" src=\"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/duoc-1-300x300.webp\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/duoc-1-300x300.webp 300w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/duoc-1-150x150.webp 150w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/duoc-1-768x768.webp 768w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/duoc-1-400x400.webp 400w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/duoc-1.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4. <strong>Y h\u1ecdc t\u00e2m linh:<\/strong> Ngo\u00e0i vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u h\u00f3a h\u1ecdc v\u00e0 d\u01b0\u1ee3c ph\u1ea9m, Paracelsus c\u0169ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa c\u01a1 th\u1ec3 v\u00e0 tinh th\u1ea7n. \u00d4ng cho r\u1eb1ng s\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ch\u1ec9 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o y\u1ebfu t\u1ed1 v\u1eadt l\u00fd m\u00e0 c\u00f2n v\u00e0o s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng tinh th\u1ea7n v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng xung quanh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">5. <strong>T\u00e1c ph\u1ea9m:<\/strong> Paracelsus vi\u1ebft nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m quan tr\u1ecdng trong l\u0129nh v\u1ef1c y h\u1ecdc v\u00e0 gi\u1ea3 kim, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 &#8220;Die gro\u00dfe Wundarzney&#8221; (Y h\u1ecdc v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng l\u1edbn), &#8220;Opus Paramirum&#8221; v\u00e0 &#8220;Die Archidoxis&#8221;. Nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0y ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng nhi\u1ec1u l\u00fd thuy\u1ebft v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ti\u00ean ti\u1ebfn c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">6. T\u1ea7m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng: Paracelsus c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a y h\u1ecdc trong th\u1eddi k\u1ef3 Ph\u1ee5c h\u01b0ng v\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. \u00d4ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ti\u00ean phong trong l\u0129nh v\u1ef1c y h\u1ecdc m\u00e0 c\u00f2n trong tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Paracelsus l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u1edbi nh\u1eefng quan \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f4i khi m\u00e2u thu\u1eabn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee7 nh\u1eadn r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u1ea5u \u1ea5n s\u00e2u \u0111\u1eadm trong l\u1ecbch s\u1eed y h\u1ecdc v\u00e0 khoa h\u1ecdc.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Paracelsus (1493\u20131541) l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 gi\u1ea3 kim, b\u00e1c s\u0129, nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 nh\u00e0 ti\u00ean tri n\u1ed5i ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5y S\u0129-\u0110\u1ee9c. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi vi\u1ec7c c\u00e1ch m\u1ea1ng h\u00f3a&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2020,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,75],"tags":[272,270],"class_list":["post-2017","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","category-y-khoa-the-gioi","tag-hoa-duoc","tag-paracelsus"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2017","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2017"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2017\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2021,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2017\/revisions\/2021"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2020"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2017"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2017"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2017"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}