{"id":2540,"date":"2025-10-15T12:56:51","date_gmt":"2025-10-15T05:56:51","guid":{"rendered":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/?p=2540"},"modified":"2025-12-29T14:03:49","modified_gmt":"2025-12-29T07:03:49","slug":"avicenna-nha-bac-hoc-vi-dai-cua-nhan-loai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/2025\/10\/15\/avicenna-nha-bac-hoc-vi-dai-cua-nhan-loai\/","title":{"rendered":"Avicenna \u2013 Nh\u00e0 b\u00e1c h\u1ecdc v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify; padding-left: 40px;\" data-start=\"183\" data-end=\"482\"><strong data-start=\"183\" data-end=\"195\">Avicenna<\/strong> (980\u20131037), t\u00ean th\u1eadt <strong data-start=\"217\" data-end=\"261\">Abu Ali al-Husayn ibn Abd Allah ibn Sina<\/strong>, l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt l\u1ed7i l\u1ea1c nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi H\u1ed3i gi\u00e1o Trung c\u1ed5. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 <strong data-start=\"352\" data-end=\"383\">\u201cCha \u0111\u1ebb c\u1ee7a y h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i\u201d<\/strong> v\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t n\u1ec1n m\u00f3ng cho nhi\u1ec1u ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean, tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 y h\u1ecdc ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y sau n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\" data-start=\"183\" data-end=\"482\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-2541 size-medium\" src=\"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/bacon1-300x300.png\" alt=\"Avicenna\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/bacon1-300x300.png 300w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/bacon1-1024x1024.png 1024w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/bacon1-150x150.png 150w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/bacon1-768x768.png 768w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/bacon1-400x400.png 400w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/bacon1.png 1080w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 40px;\" data-start=\"484\" data-end=\"807\">Sinh t\u1ea1i Bukhara (nay thu\u1ed9c Uzbekistan), Avicenna s\u1edbm th\u1ec3 hi\u1ec7n t\u00e0i n\u0103ng phi th\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc n\u0103m 10 tu\u1ed5i, \u00f4ng \u0111\u00e3 thu\u1ed9c l\u00f2ng Kinh Qur\u2019an v\u00e0 n\u1eafm v\u1eefng logic, to\u00e1n h\u1ecdc, tri\u1ebft h\u1ecdc Hy L\u1ea1p. \u0110\u1ebfn tu\u1ed5i 16, \u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u00e0nh ngh\u1ec1 y v\u00e0 nhanh ch\u00f3ng n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1edd kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n, \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng.<\/p>\n<h2 style=\"padding-left: 40px;\" data-start=\"931\" data-end=\"963\">\u00a0 \u00a0 Ti\u1ec3u s\u1eed &amp; con \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ecdc t\u1eadp<\/h2>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 40px;\" data-start=\"967\" data-end=\"1110\">Avicenna sinh kho\u1ea3ng n\u0103m 980 t\u1ea1i l\u00e0ng Afshana, g\u1ea7n Bukhara (\u1edf v\u00f9ng Transoxiana, hi\u1ec7n nay l\u00e0 Uzbekistan)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 40px;\" data-start=\"1113\" data-end=\"1268\">Cha \u00f4ng, Abdullah, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi g\u1ed1c t\u1eeb Balkh (hi\u1ec7n nay Afghanistan), t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u1ea5t \u0111ai d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Sampanid.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 40px;\" data-start=\"1271\" data-end=\"1497\">T\u1eeb nh\u1ecf, Avicenna \u0111\u00e3 c\u00f3 n\u0103ng khi\u1ebfu h\u1ecdc t\u1eadp. \u00d4ng thu\u1ed9c l\u00f2ng Kinh Qur\u2019an t\u1eeb kho\u1ea3ng n\u0103m 10 tu\u1ed5i; sau \u0111\u00f3 h\u1ecdc c\u00e1c m\u00f4n nh\u01b0 lu\u1eadt H\u1ed3i gi\u00e1o (fiqh), logic, tri\u1ebft h\u1ecdc, to\u00e1n h\u1ecdc v\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 40px;\" data-start=\"1271\" data-end=\"1497\">\u1ede tu\u1ed5i 16, Avicenna b\u1eaft \u0111\u1ea7u nghi\u00ean c\u1ee9u y khoa v\u00e0 s\u1edbm n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1edd ch\u1eefa tr\u1ecb th\u00e0nh c\u00f4ng c\u00e1c b\u1ec7nh m\u00e0 nh\u1eefng b\u00e1c s\u0129 kh\u00e1c kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 40px;\" data-start=\"1675\" data-end=\"1865\">Sau khi tri\u1ec1u Sampanid suy y\u1ebfu, Avicenna ph\u1ea3i di chuy\u1ec3n nhi\u1ec1u n\u01a1i: \u00f4ng \u0111\u00e3 h\u00e0nh ngh\u1ec1, gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 vi\u1ebft s\u00e1ch \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1 nh\u01b0 Ray, Isfahan, Hamadan.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 40px;\" data-start=\"1868\" data-end=\"2052\">Trong th\u1eddi gian \u1edf Hamadan, Avicenna ch\u1eefa tr\u1ecb cho ho\u00e0ng gia v\u00e0 c\u0169ng t\u1eebng b\u1ecb giam gi\u1eef v\u00ec c\u00e1c l\u00fd do ch\u00ednh tr\u1ecb; trong t\u00f9 \u00f4ng v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c vi\u1ebft s\u00e1ch.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 40px;\" data-start=\"2055\" data-end=\"2156\">\u00d4ng qua \u0111\u1eddi v\u00e0o n\u0103m 1037 t\u1ea1i Hamadan, h\u01b0\u1edfng kho\u1ea3ng 57 tu\u1ed5i.<\/p>\n<h3 style=\"padding-left: 40px;\" data-start=\"4392\" data-end=\"4416\">Di s\u1ea3n &amp; \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng<\/h3>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul data-start=\"4417\" data-end=\"5272\">\n<li data-start=\"4417\" data-end=\"4553\">\n<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"4419\" data-end=\"4553\">Avicenna \u0111\u01b0\u1ee3c ca ng\u1ee3i l\u00e0 \u201cTh\u1ea7y C\u1ea3 Tr\u00ed Tu\u1ec7\u201d (al-shaykh al-ra\u02be\u012bs) trong truy\u1ec1n th\u1ed1ng H\u1ed3i gi\u00e1o.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4554\" data-end=\"4761\">\n<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"4556\" data-end=\"4761\">\u1ede ch\u00e2u \u00c2u, t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 12 tr\u1edf \u0111i, ch\u00e2n dung Avicenna xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong nhi\u1ec1u th\u01b0 vi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc; nhi\u1ec1u b\u1ea3n Latin c\u1ee7a The Canon \u0111\u01b0\u1ee3c in l\u1ea1i v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e0m t\u00e0i li\u1ec7u h\u1ecdc y.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4762\" data-end=\"4956\">\n<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"4764\" data-end=\"4956\">UNESCO s\u00e1ng l\u1eadp <strong data-start=\"4780\" data-end=\"4830\">Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Avicenna v\u1ec1 \u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9c trong Khoa h\u1ecdc<\/strong> (Avicenna Prize) \u0111\u1ec3 vinh danh nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n, nh\u00f3m c\u00f3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0o \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c khoa h\u1ecdc.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4957\" data-end=\"5085\">\n<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"4959\" data-end=\"5085\">Iran c\u00f3 <strong data-start=\"4967\" data-end=\"5002\">Qu\u1ef9 V\u0103n h\u00f3a &amp; Khoa h\u1ecdc Avicenna<\/strong> nh\u1eb1m b\u1ea3o t\u1ed3n v\u00e0 ph\u00e1t huy di s\u1ea3n c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5086\" data-end=\"5272\">\n<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"5088\" data-end=\"5272\">Ngo\u00e0i ra, t\u00ean c\u1ee7a Avicenna c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t cho c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c nghi\u00ean c\u1ee9u (v\u00ed d\u1ee5 Vi\u1ec7n Avicenna \u1edf Tehran) v\u00e0 nhi\u1ec1u c\u00f4ng tr\u00ecnh t\u01b0\u1edfng nh\u1edb kh\u00e1c.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Avicenna (980\u20131037), t\u00ean th\u1eadt Abu Ali al-Husayn ibn Abd Allah ibn Sina, l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt l\u1ed7i l\u1ea1c nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi H\u1ed3i gi\u00e1o Trung c\u1ed5. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2541,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,75],"tags":[406],"class_list":["post-2540","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","category-y-khoa-the-gioi","tag-avicenna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2540"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2540\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2542,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2540\/revisions\/2542"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2541"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}