{"id":2631,"date":"2025-11-04T09:53:00","date_gmt":"2025-11-04T02:53:00","guid":{"rendered":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/?p=2631"},"modified":"2025-12-29T10:09:06","modified_gmt":"2025-12-29T03:09:06","slug":"mo-duoi-ham-thoi-chien-tranh-va-khong-co-thuoc-gay-me","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/2025\/11\/04\/mo-duoi-ham-thoi-chien-tranh-va-khong-co-thuoc-gay-me\/","title":{"rendered":"M\u1ed5 d\u01b0\u1edbi h\u1ea7m th\u1eddi chi\u1ebfn tranh v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1ed1c g\u00e2y m\u00ea"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Trong su\u1ed1t ca ph\u1eabu thu\u1eadt, b\u1ec7nh nh\u00e2n k\u00eau g\u00e0o li\u00ean t\u1ee5c v\u00e0 do qu\u00e1 \u0111au \u0111\u1edbn, nhi\u1ec1u l\u00fac ng\u1ea5t \u0111i. \u0110\u00f4i l\u00fac b\u1ec7nh nh\u00e2n t\u1eeb ch\u1ed1i ph\u1eabu thu\u1eadt kh\u00f4ng g\u00e2y m\u00ea nh\u01b0ng sau khi hi\u1ec3u ra v\u1ea5n \u0111\u1ec1, anh ta bi\u1ebft r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ef1a ch\u1ecdn n\u00e0o kh\u00e1c. <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Tr\u00ean c\u01a1 th\u1ec3 V\u00f5 Ho\u00e0ng L\u00ea h\u1eb1n nh\u1eefng v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh chi\u1ebfn. \u00d4ng \u0111\u00e3 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng t\u1edbi 6 l\u1ea7n trong 43 n\u0103m binh nghi\u1ec7p, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 hai l\u1ea7n th\u1eddi ch\u1ed1ng Ph\u00e1p v\u00e0 b\u1ed1n l\u1ea7n th\u1eddi ch\u1ed1ng M\u1ef9. \u0110\u1ed1i v\u1edbi \u00f4ng, n\u0103m 1967 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t n\u0103m may m\u1eafn. Trong m\u1ed9t tr\u1eadn kh\u00f4ng k\u00edch, \u00f4ng b\u1ecb bom napalm l\u00e0m ch\u1ea3y ph\u1ecfng khu\u1ef7u tay ph\u1ea3i. Sau \u0111\u00f3, trong m\u1ed9t tr\u1eadn t\u1ea5n c\u00f4ng m\u1eb7t \u0111\u1ea5t, \u00f4ng b\u1ecb m\u1ea3nh \u0111\u1ea1n ph\u00f3ng l\u1ef1u M-79 v\u0103ng tr\u00fang ph\u1ea7n tr\u00ean c\u00e1nh tay tr\u00e1i. R\u1ed3i trong m\u1ed9t tr\u1eadn ph\u00e1o k\u00edch, \u00f4ng b\u1ecb g\u0103m v\u00e0i m\u1ea3nh v\u00e0o l\u01b0ng do qu\u1ea3 \u0111\u1ea1n n\u1ed5 qu\u00e1 g\u1ea7n. Nh\u01b0ng v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng kh\u1ee7ng khi\u1ebfp nh\u1ea5t \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u00f4ng V\u00f5 Ho\u00e0ng L\u00ea v\u00e0o n\u0103m sau \u0111\u00f3. M\u1ed9t qu\u1ea3 \u0111\u1ea1n t\u1eeb kh\u1ea9u s\u00fang m\u00e1y M-60 \u0111\u00e3 xuy\u00ean tr\u00fang tay \u00f4ng, c\u1eaft \u0111\u1ee9t m\u1ed9t ph\u1ea7n b\u00e0n tay v\u00e0 ng\u00f3n \u00fat. Khi t\u1edbi n\u01a1i ch\u1eefa tr\u1ecb, ng\u01b0\u1eddi y t\u00e1 ng\u1ea7n ng\u1ea1i trong vi\u1ec7c c\u1eaft ph\u1ea7n d\u01b0\u1edbi b\u00e0n tay \u0111ang \u0111u \u0111\u01b0a c\u1ee7a \u00f4ng. Th\u1ebf l\u00e0 \u00f4ng l\u00f4i con dao t\u1eeb trong t\u00fai ra, kh\u00f4ng c\u1ea7n thu\u1ed1c g\u00e2y t\u00ea, c\u1eaft \u0111\u1ee9t ph\u1ea7n tay v\u1ed1n \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh v\u00f4 d\u1ee5ng.<\/span><\/p>\n<p><b>Gi\u00e0nh gi\u1eadt s\u1ef1 s\u1ed1ng t\u1eeb l\u00f2ng \u0111\u1ea5t<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Nh\u00e2n v\u1eadt V\u00f5 Ho\u00e0ng L\u00ea n\u00f3i tr\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh b\u1ed9 binh n\u01a1i ti\u1ec1n tuy\u1ebfn, \u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 chuy\u00ean ng\u00e0nh ph\u1eabu thu\u1eadt. \u00d4ng \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1eddi ph\u1ecfng v\u1ea5n c\u1ef1u trung t\u00e1 th\u1ee7y qu\u00e2n l\u1ee5c chi\u1ebfn M\u1ef9 trong chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam, James G.Zumwalt, trong cu\u1ed1n s\u00e1ch \u201cCh\u00e2n tr\u1ea7n ch\u00ed th\u00e9p\u201d. T\u00e1c gi\u1ea3 g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 \u201cb\u00e1c s\u0129 \u0111au \u0111\u1edbn\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Su\u1ed1t 15 n\u0103m ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u1edf mi\u1ec1n Nam, b\u00e1c s\u0129 V\u00f5 Ho\u00e0ng L\u00ea ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf C\u1ee7 Chi. Chi\u1ebfn d\u1ecbch r\u1ea3i th\u1ea3m ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c dioxin \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 r\u00e1o ri\u1ebft th\u1ef1c hi\u1ec7n n\u01a1i \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 bu\u1ed9c b\u1ec7nh vi\u1ec7n c\u1ee7a \u00f4ng ph\u1ea3i chuy\u1ec3n v\u00e0o l\u00f2ng \u0111\u1ea5t. \u00d4ng k\u1ec3:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u201c<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Ch\u00fang t\u00f4i kho\u00e9t c\u00e1c ph\u00f2ng c\u00e1ch m\u1eb7t \u0111\u1ea5t kho\u1ea3ng 3-4m r\u1ed3i l\u1eafp x\u00e0 \u0111\u1ee1 v\u00e0 t\u1ea5m tr\u1ea7n, sau \u0111\u00f3 d\u00f9ng \u0111\u1ea5t l\u1ea5p l\u1ea1i v\u00e0 ng\u1ee5y trang b\u1eb1ng c\u00e2y b\u1ee5i. C\u00e1c ph\u1ea7n c\u1ee7a b\u1ec7nh vi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i v\u1edbi nhau b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m\u2026. Ph\u00f2ng m\u1ed5 \u0111\u1ee7 r\u1ed9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129, m\u1ed9t tr\u1ee3 l\u00fd, thi\u1ebft b\u1ecb ph\u1eabu thu\u1eadt, b\u00e1c s\u0129 g\u00e2y m\u00ea v\u00e0 y t\u00e1.<\/span><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i><span style=\"font-weight: 400;\">\u0110\u00f4i khi, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng cu\u1ed9c \u0111\u1ea1i ph\u1eabu nh\u01b0 m\u1ed5 d\u1ea1 d\u00e0y, ch\u00fang t\u00f4i c\u1ea7n hai tr\u1ee3 l\u00fd n\u00ean c\u00f3 c\u1ea3 th\u1ea3y s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi trong ph\u00f2ng. M\u00e1y ph\u00e1t cung c\u1ea5p \u0111i\u1ec7n chi\u1ebfu s\u00e1ng \u0111\u1ec3 m\u1ed5 nh\u01b0ng trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ti\u1ebfng m\u00e1y n\u1ed5 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u1ed9 b\u00ed m\u1eadt, ch\u00fang t\u00f4i d\u00f9ng \u0111\u00e8n pin g\u1eafn tr\u00ean m\u0169 \u0111\u1ec3 ph\u1eabu thu\u1eadt.<\/span><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i><span style=\"font-weight: 400;\">Ch\u00fang t\u00f4i th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1ed1c g\u00e2y m\u00ea. Khi \u0111\u00f3, ch\u00fang t\u00f4i d\u00f9ng thu\u1ed1c Novocain (<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">thu\u1ed1c g\u00e2y t\u00ea t\u1ea1i ch\u1ed7 d\u00f9ng trong nha khoa<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">) \u0111\u1ed1i v\u1edbi ti\u1ec3u ph\u1eabu; v\u1edbi c\u00e1c ca ph\u1eabu thu\u1eadt l\u1edbn, ch\u00fang t\u00f4i ti\u00eam Novocain v\u00e0o x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng ho\u1eb7c t\u0129nh m\u1ea1ch c\u1ee7a t\u1ee7y s\u1ed1ng. B\u1ec7nh nh\u00e2n v\u1eabn th\u1ee9c nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c g\u00ec h\u1ebft.<\/span><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i><span style=\"font-weight: 400;\">Tuy nhi\u00ean, ngay c\u1ea3 Novocain c\u0169ng thi\u1ebfu v\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i bu\u1ed9c ph\u1ea3i pha lo\u00e3ng. Khi \u0111i\u1ec1u n\u00e0y x\u1ea3y ra, t\u00f4i th\u00f4ng b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc v\u1edbi b\u1ec7nh nh\u00e2n r\u1eb1ng hi\u1ec7n ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u1ee7 Novocain \u0111\u1ec3 g\u00e2y t\u00ea \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c c\u01a1 quan n\u1ed9i t\u1ea1ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 g\u00e2y t\u00ea\u00a0 tr\u00ean da n\u01a1i ch\u00fang t\u00f4i th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u1ebft r\u1ea1ch \u0111\u1ea7u ti\u00ean. M\u1ed5 d\u1ea1 d\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf.<\/span><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i><span style=\"font-weight: 400;\">Trong nhi\u1ec1u ca, ch\u00fang t\u00f4i thi\u1ebfu c\u1ea3 thu\u1ed1c g\u00e2y m\u00ea l\u1eabn Novocain, nh\u01b0ng do t\u00ecnh tr\u1ea1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p c\u1ee7a b\u1ec7nh nh\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00ec ho\u00e3n vi\u1ec7c ph\u1eabu thu\u1eadt. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111ang b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng v\u00e0 v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng \u0111ang ho\u1ea1i t\u1eed tr\u1ea7m tr\u1ecdng, d\u1ea7n th\u1ed1i r\u1eefa v\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u01b0a m\u1ed9t chi ngay l\u1eadp t\u1ee9c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea5t k\u1ef3 lo\u1ea1i thu\u1ed1c g\u00e2y t\u00ea n\u00e0o.<\/span><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i><span style=\"font-weight: 400;\">Sau khi th\u00f4ng b\u00e1o, ch\u00fang t\u00f4i gi\u1ea3i th\u00edch th\u00eam r\u1eb1ng n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1eabu thu\u1eadt ngay th\u00ec nhi\u1ec5m tr\u00f9ng s\u1ebd lan r\u1ed9ng v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ebft. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ef1c k\u1ef3 kh\u00f3 cho c\u1ea3 b\u00e1c s\u0129 l\u1eabn b\u1ec7nh nh\u00e2n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ef1a ch\u1ecdn n\u00e0o kh\u00e1c, ch\u00fang t\u00f4i bu\u1ed9c ph\u1ea3i th\u1ef1c hi\u1ec7n th\u00f4i.<\/span><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i><span style=\"font-weight: 400;\">N\u1ebfu ph\u1ea3i c\u01b0a m\u1ed9t tay, ch\u00fang t\u00f4i bu\u1ed9c con quay c\u1ea7m m\u00e1u ngay tr\u00ean ch\u1ed7 s\u1ebd c\u01b0a r\u1ed3i d\u00f9ng dao c\u1eaft th\u1ecbt \u1edf tay. Sau khi c\u1eaft \u0111\u1ebfn t\u1edbi x\u01b0\u01a1ng, ch\u00fang t\u00f4i d\u00f9ng c\u01b0a. Ch\u00fang t\u00f4i c\u1ed1 g\u1eafng ho\u00e0n t\u1ea5t vi\u1ec7c c\u1eaft tay trong v\u00f2ng 15 ph\u00fat. Trong su\u1ed1t ca ph\u1eabu thu\u1eadt, b\u1ec7nh nh\u00e2n k\u00eau g\u00e0o li\u00ean t\u1ee5c v\u00e0 do qu\u00e1 \u0111au \u0111\u1edbn, nhi\u1ec1u l\u00fac ng\u1ea5t \u0111i. \u0110\u00f4i l\u00fac b\u1ec7nh nh\u00e2n t\u1eeb ch\u1ed1i ph\u1eabu thu\u1eadt kh\u00f4ng g\u00e2y m\u00ea nh\u01b0ng sau khi hi\u1ec3u ra v\u1ea5n \u0111\u1ec1, anh ta bi\u1ebft r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ef1a ch\u1ecdn n\u00e0o kh\u00e1c. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c v\u1eadt l\u1ed9n gi\u1eefa s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1i ch\u1ebft<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trong su\u1ed1t ca ph\u1eabu thu\u1eadt, b\u1ec7nh nh\u00e2n k\u00eau g\u00e0o li\u00ean t\u1ee5c v\u00e0 do qu\u00e1 \u0111au \u0111\u1edbn, nhi\u1ec1u l\u00fac ng\u1ea5t \u0111i. \u0110\u00f4i l\u00fac b\u1ec7nh nh\u00e2n t\u1eeb ch\u1ed1i ph\u1eabu thu\u1eadt kh\u00f4ng g\u00e2y&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,69],"tags":[426],"class_list":["post-2631","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","category-y-khoa-viet-nam","tag-mo-duoi-ham-thoi-chien-tranh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2631","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2631"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2631\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2632,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2631\/revisions\/2632"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2631"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2631"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2631"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}