{"id":970,"date":"2023-09-25T05:37:51","date_gmt":"2023-09-24T22:37:51","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/?p=970"},"modified":"2024-02-23T10:53:13","modified_gmt":"2024-02-23T03:53:13","slug":"recent-post","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/2023\/09\/25\/recent-post\/","title":{"rendered":"Ti\u00ean phong y khoa to\u00e0n c\u1ea7u (4): Hippocrates, cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a n\u1ec1n y h\u1ecdc ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y"},"content":{"rendered":"\r\n<p><strong>Benjamin Kang &#8211; RICHSVIETNAM.VN<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n<div class=\"wp-block-image\">\r\n<figure class=\"aligncenter size-thumb-academia-slideshow is-resized\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-1248 aligncenter\" style=\"width: 268px; height: auto;\" src=\"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/image-700x400.png\" alt=\"\" \/><\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">Hippocrates of Kos l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p s\u1ed1ng t\u1eeb kho\u1ea3ng n\u0103m 460 TCN. \u0111\u1ebfn 375 TCN, th\u1eddi \u0111i\u1ec3m m\u00e0 h\u1ea7u h\u1ebft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ch\u1eefa b\u1ec7nh theo l\u1ed1i m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan v\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c b\u1ec7nh l\u00e0 do c\u01a1n th\u1ecbnh n\u1ed9 c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n. Hippocrates d\u1ea1y r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c d\u1ea1ng b\u1ec7nh t\u1eadt \u0111\u1ec1u c\u00f3 nguy\u00ean nh\u00e2n t\u1ef1 nhi\u00ean. \u00d4ng \u0111\u00e3 thi\u1ebft l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc \u0111\u1ea7u ti\u00ean d\u00e0nh cho vi\u1ec7c d\u1ea1y th\u1ef1c h\u00e0nh y h\u1ecdc. \u0110\u1ed1i v\u1edbi \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn r\u1ed9ng r\u00e3i nh\u01b0 l\u00e0 &#8216;cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a y h\u1ecdc.&#8217;<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f3 kho\u1ea3ng 60 t\u00e0i li\u1ec7u y khoa li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng, bao g\u1ed3m l\u1eddi tuy\u00ean th\u1ec7 Hippocratic n\u1ed5i ti\u1ebfng, \u0111\u00e3 t\u1ed3n t\u1ea1i cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay. Nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u n\u00e0y cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp h\u1ee3p th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ed9 s\u01b0u t\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Hippus Corpus. Trong khi Hippocrates c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng t\u1ef1 vi\u1ebft t\u1ea5t c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u y h\u1ecdc, nh\u01b0ng c\u00e1c b\u00e1o c\u00e1o l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 ph\u1ea3n \u00e1nh c\u1ee7a c\u00e1c tri\u1ebft l\u00fd c\u1ee7a \u00f4ng. Th\u00f4ng qua c\u00e1c v\u00ed d\u1ee5 c\u1ee7a Hippocrates, th\u1ef1c h\u00e0nh y khoa \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn d\u1eaft m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng m\u1edbi, m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng s\u1ebd chuy\u1ec3n sang m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn h\u1ee3p l\u00fd v\u00e0 khoa h\u1ecdc h\u01a1n v\u1ec1 y h\u1ecdc.<\/p>\r\n\r\n\r\n<div class=\"wp-block-image\">\r\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\">\r\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1249\" style=\"width: 477px; height: auto;\" src=\"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/image-1.png\" alt=\"\" width=\"710\" height=\"470\" srcset=\"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/image-1.png 710w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/image-1-300x199.png 300w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/image-1-150x100.png 150w\" sizes=\"(max-width: 710px) 100vw, 710px\" \/><\/p>\r\n\r\n<\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n<p><strong>B\u1ed1n kh\u00ed ch\u1ea5t<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">Hippocrates th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn v\u1edbi vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u00fd thuy\u1ebft v\u1ec1 b\u1ed1n kh\u00ed ch\u1ea5t, ho\u1eb7c ch\u1ea5t l\u1ecfng. C\u00e1c nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc Aristotle v\u00e0 Galen c\u0169ng \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0o kh\u00e1i ni\u1ec7m n\u00e0y. Nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7 sau, William Shakespeare k\u1ebft c\u00e1c kh\u00ed ch\u1ea5t n\u00e0y v\u00e0o t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a m\u00ecnh khi m\u00f4 t\u1ea3 ph\u1ea9m ch\u1ea5t con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eefng kh\u00ed ch\u1ea5t li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1eadt v\u00e0ng, m\u1eadt \u0111en, m\u00e1u v\u00e0 \u0111\u1eddm, theo &#8216;The World of Shakespeare&#8217;s Humors&#8217;, m\u1ed9t cu\u1ed9c tri\u1ec3n l\u00e3m c\u1ee7a Vi\u1ec7n Y t\u1ebf Qu\u1ed1c gia (NIH). M\u1ed7i kh\u00ed ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 c\u1ee5 th\u1ec3 (\u0111\u1ea5t, n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng kh\u00ed ho\u1eb7c l\u1eeda), hai &#8216;ph\u1ea9m ch\u1ea5t&#8217; (l\u1ea1nh, n\u00f3ng, \u1ea9m, kh\u00f4), m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ed9 ph\u1eadn c\u01a1 th\u1ec3 v\u00e0 tu\u1ed5i nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh (tu\u1ed5i th\u01a1, thanh thi\u1ebfu ni\u00ean, tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, tu\u1ed5i gi\u00e0).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c gi\u1eefa c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 h\u00e0i h\u01b0\u1edbc, ph\u1ea9m ch\u1ea5t, n\u1ed9i t\u1ea1ng v\u00e0 tu\u1ed5i t\u00e1c, c\u0169ng nh\u01b0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a m\u00f9a v\u00e0 h\u00e0nh tinh, x\u00e1c \u0111\u1ecbnh s\u1ee9c kh\u1ecfe th\u1ec3 ch\u1ea5t v\u00e0 tinh th\u1ea7n c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng nh\u01b0 thi\u00ean h\u01b0\u1edbng ho\u1eb7c t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">Theo l\u00fd thuy\u1ebft:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>M\u1eadt v\u00e0ng<\/strong>\u00a0c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u00a0khuynh h\u01b0\u1edbng t\u00ednh kh\u00ed v\u00e0 nh\u1eefng ph\u1ea9m ch\u1ea5t c\u1ee7a n\u00f3ng v\u00e0 kh\u00f4. N\u00f3 c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u1eeda, m\u00f9a h\u00e8, t\u00fai m\u1eadt v\u00e0 tu\u1ed5i th\u01a1.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1eadt \u0111en c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn khuynh h\u01b0\u1edbng u s\u1ea7u v\u00e0 nh\u1eefng ph\u1ea9m ch\u1ea5t l\u1ea1nh v\u00e0 kh\u00f4. N\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, m\u00f9a \u0111\u00f4ng, l\u00e1 l\u00e1ch v\u00e0 tu\u1ed5i gi\u00e0.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>M\u00e1u<\/strong>\u00a0li\u00ean quan t\u1edbi t\u00ednh c\u00e1ch sang tr\u1ecdng v\u00e0 nh\u1eefng ph\u1ea9m ch\u1ea5t n\u00f3ng v\u00e0 \u1ea9m. N\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng kh\u00ed, m\u00f9a xu\u00e2n, tr\u00e1i tim v\u00e0 tu\u1ed5i v\u1ecb th\u00e0nh ni\u00ean.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0110\u1eddm<\/strong>\u00a0c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00ednh c\u00e1ch \u0111\u1edd \u0111\u1eabn v\u00e0 nh\u1eefng ph\u1ea9m ch\u1ea5t l\u1ea1nh v\u00e0 \u1ea9m \u01b0\u1edbt. N\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc, n\u00e3o v\u00e0 s\u1ef1 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">Theo l\u00fd thuy\u1ebft c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, ch\u00eca kh\u00f3a cho s\u1ee9c kh\u1ecfe t\u1ed1t l\u00e0 gi\u1eef g\u00ecn s\u1ef1 c\u0103n b\u1eb1ng c\u1ee7a c\u00e1c kh\u00ed ch\u1ea5t; s\u1ef1 d\u01b0 th\u1eeba ho\u1eb7c thi\u1ebfu h\u1ee5t trong m\u1ed9t ho\u1eb7c nhi\u1ec1u khsi ch\u1ea5t c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn b\u1ec7nh t\u1eadt. Th\u1ef1c ph\u1ea9m l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng c\u00e1ch quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 gi\u00fap c\u00e2n b\u1eb1ng t\u1ef7 l\u1ec7 c\u1ee7a nh\u1eefng kh\u00ed ch\u1ea5t n\u00e0y. Trong th\u1ef1c t\u1ebf, m\u1ed9t trong nh\u1eefng tr\u00edch d\u1eabn n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t c\u1ee7a Hippocrates l\u00e0, &#8216;H\u00e3y l\u1ea5y th\u1ee9c \u0103n l\u00e0m thu\u1ed1c v\u00e0 thu\u1ed1c c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 th\u1ee9c \u0103n c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i.<\/p>\r\n\r\n\r\n<div class=\"wp-block-image\">\r\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"572\" height=\"400\" class=\"wp-image-1250 aligncenter\" style=\"width: 419px; height: auto;\" src=\"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/image-2.png\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/image-2.png 572w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/image-2-300x210.png 300w\" sizes=\"(max-width: 572px) 100vw, 572px\" \/><\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Hippus Corpus<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">Hippocratic Corpus \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 b\u1ed9 t\u00e0i li\u1ec7u y khoa l\u00e2u \u0111\u1eddi nh\u1ea5t, l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 s\u01b0u t\u1eadp kho\u1ea3ng 60 v\u0103n b\u1ea3n, ho\u1eb7c &#8216;s\u00e1ch&#8217;, c\u00f3 ch\u1ee9a c\u00e1c b\u00e0i gi\u1ea3ng, s\u00e1ch gi\u00e1o khoa, nghi\u00ean c\u1ee9u, tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p v\u00e0 c\u00e1c b\u00e0i lu\u1eadn tri\u1ebft h\u1ecdc v\u1ec1 nhi\u1ec1u ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn y h\u1ecdc. M\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e1c ph\u1ea9m ng\u1eafn g\u1ecdn, ch\u1ec9 nh\u01b0 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n v\u0103n, trong khi nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m kh\u00e1c l\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u1eadp.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e1c phong c\u00e1ch vi\u1ebft kh\u00e1c nhau trong su\u1ed1t b\u1ed9 s\u01b0u t\u1eadp cho th\u1ea5y \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a b\u1ed9 s\u00e1ch xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e1c gi\u1ea3. C\u00e1c nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a nhi\u1ec1u b\u00e1c s\u0129 th\u1ef1c h\u00e0nh y h\u1ecdc trong su\u1ed1t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a Hippocrates v\u00e0 sau n\u00e0y.<\/p>\r\n\r\n\r\n<div class=\"wp-block-image\">\r\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"478\" class=\"wp-image-1251 aligncenter\" style=\"width: 436px; height: auto;\" src=\"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/image-3.png\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/image-3.png 600w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/image-3-300x239.png 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp h\u1ee3p t\u1ea1i Alexandria, Ai C\u1eadp, trong th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 ba TCN, v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o ti\u00eau chu\u1ea9n cho c\u00e1c b\u00e1c s\u0129 kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y. Nhi\u1ec1u b\u00e0i gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng t\u1ed1t v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 19.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>L\u1eddi th\u1ec1 Hippocrates<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n<div class=\"wp-block-image\">\r\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"403\" class=\"wp-image-1252 aligncenter\" style=\"width: 554px; height: auto;\" src=\"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/image-4.png\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/image-4.png 640w, https:\/\/museum.pctu.com.vn\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/image-4-300x189.png 300w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure>\r\n<\/div>\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u01b0\u1eddng c\u00f3 trong Hippus Corpus l\u00e0 l\u1eddi tuy\u00ean th\u1ec7 Hippocratic, m\u1ed9t b\u1ed9 lu\u1eadt \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ed5 \u0111\u1ea1i cho c\u00e1c b\u00e1c s\u0129. M\u1eb7c d\u00f9 l\u1eddi tuy\u00ean th\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c quy cho l\u00e0 c\u1ee7a Hippocrates, nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a r\u00f5 li\u1ec7u \u00f4ng c\u00f3 th\u1eadt s\u1ef1 vi\u1ebft ra n\u00f3 hay kh\u00f4ng. Ng\u00e0y nay, l\u1eddi tuy\u00ean th\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u00e0 m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 l\u1ecbch s\u1eed v\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u00e0 nguy\u00ean t\u1eafc y h\u1ecdc h\u01a1n l\u00e0 m\u1ed9t ngh\u0129a v\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n ho\u00e0n to\u00e0n theo ngh\u0129a \u0111en.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong l\u1eddi tuy\u00ean th\u1ec7 ban \u0111\u1ea7u, c\u00e1c b\u00e1c s\u0129 th\u1ec1 v\u1edbi c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n Hy L\u1ea1p v\u00e0 c\u00e1c n\u1eef th\u1ea7n s\u1ee9c kh\u1ecfe \u0111\u1ec3 th\u1ef1c h\u00e0nh quy t\u1eafc y khoa v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ed1t nh\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">Ng\u00e0y nay, nhi\u1ec1u sinh vi\u00ean t\u1ed1t nghi\u1ec7p tr\u01b0\u1eddng y t\u1ebf v\u1eabn \u0111\u1ecdc thu\u1ed9c l\u00f2ng c\u00e1c bi\u1ebfn th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i c\u1ee7a l\u1eddi tuy\u00ean th\u1ec7. Sau \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t phi\u00ean b\u1ea3n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i c\u1ee7a l\u1eddi tuy\u00ean th\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft v\u00e0o n\u0103m 1964 b\u1edfi Ti\u1ebfn s\u0129 Louis Lasagna, sau \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 y khoa t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Johns Hopkins v\u00e0 sau \u0111\u00f3 l\u00e0 Hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1eddng Sackler v\u1ec1 khoa h\u1ecdc y sinh h\u1ecdc t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Tufts:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">-T\u00f4i th\u1ec1 ph\u1ea3i th\u1ef1c hi\u1ec7n, \u0111\u1ebfn h\u1ebft kh\u1ea3 n\u0103ng v\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e1n \u0111o\u00e1n c\u1ee7a t\u00f4i, giao \u01b0\u1edbc n\u00e0y:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">-T\u00f4i s\u1ebd t\u00f4n tr\u1ecdng nh\u1eefng th\u00e0nh qu\u1ea3 khoa h\u1ecdc c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111i tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 s\u1eb5n s\u00e0ng chia s\u1ebb ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u1ee7a m\u00ecnh cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp n\u1ed1i.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">-T\u00f4i s\u1ebd \u1ee9ng d\u1ee5ng, v\u00ec l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p khi c\u1ea7n thi\u1ebft, tr\u00e1nh sa v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb th\u00e1i qu\u00e1 v\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb theo ch\u1ee7 ngh\u0129a h\u01b0 v\u00f4.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">-T\u00f4i s\u1ebd lu\u00f4n nh\u1edb r\u1eb1ng ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ee7a vi\u1ec7c ch\u1eefa b\u1ec7nh hay c\u1ee7a khoa h\u1ecdc, c\u1ea7n s\u1ef1 \u1ea5m \u00e1p, c\u1ea3m th\u00f4ng, v\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1edbn h\u01a1n con dao c\u1ee7a b\u00e1c s\u0129 ph\u1eabu thu\u1eadt ho\u1eb7c thu\u1ed1c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1ee3c s\u0129.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">-T\u00f4i s\u1ebd kh\u00f4ng x\u1ea5u h\u1ed5 khi n\u00f3i r\u1eb1ng &#8220;T\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft&#8221;, c\u0169ng s\u1ebd kh\u00f4ng ng\u1ea7n ng\u1ea1i tham v\u1ea5n \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p khi c\u00e1c k\u1ef9 n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd c\u1ea7n thi\u1ebft cho vi\u1ec7c ph\u1ee5c h\u1ed3i c\u1ee7a b\u1ec7nh nh\u00e2n.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">-T\u00f4i s\u1ebd t\u00f4n tr\u1ecdng s\u1ef1 ri\u00eang t\u01b0 c\u1ee7a b\u1ec7nh nh\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft l\u1ed9 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a h\u1ecd. Quan tr\u1ecdng h\u01a1n, t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1i ch\u1ebft. Tr\u00ean h\u1ebft, t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 c\u1ee7a Ch\u00faa tr\u1eddi.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">-T\u00f4i s\u1ebd lu\u00f4n nh\u1edb r\u1eb1ng m\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb m\u1ed9t c\u01a1n s\u1ed1t, hay s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a kh\u1ed1i u, m\u00e0 l\u00e0 \u0111ang \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111ang m\u1eafc b\u1ec7nh, t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ec7nh c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn gia \u0111\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 v\u00e0 s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf. Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a t\u00f4i bao g\u1ed3m nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 li\u00ean quan, \u0111\u1ec3 ch\u0103m s\u00f3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 cho ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">-T\u00f4i s\u1ebd t\u00ecm m\u1ecdi c\u00e1ch \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ec7nh b\u1ea5t c\u1ee9 khi n\u00e0o t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 nh\u01b0ng t\u00f4i s\u1ebd lu\u00f4n lu\u00f4n t\u00ecm ki\u1ebfm m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng ch\u1eefa cho t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c b\u1ec7nh.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">-T\u00f4i lu\u00f4n nh\u1edb r\u1eb1ng m\u00ecnh v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i, v\u1edbi nh\u1eefng ngh\u0129a v\u1ee5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho \u0111\u1ed3ng b\u00e0o c\u1ee7a t\u00f4i, t\u00e2m tr\u00ed v\u00e0 th\u1ec3 x\u00e1c t\u00f4i c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c b\u1ec7nh t\u1eadt.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">-N\u1ebfu t\u00f4i kh\u00f4ng vi ph\u1ea1m l\u1eddi th\u1ec1 n\u00e0y, t\u00f4i s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadn h\u01b0\u1edfng cu\u1ed9c s\u1ed1ng m\u1ef9 m\u00e3n, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n tr\u1ecdng khi c\u00f2n s\u1ed1ng v\u00e0 nh\u1edb \u0111\u1ebfn m\u00e3i v\u1ec1 sau. T\u00f4i s\u1ebd lu\u00f4n l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 gi\u1eef g\u00ecn c\u00e1c truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a \u0111i\u1ec1u m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 ch\u1ecdn v\u00e0 t\u00f4i s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m ni\u1ec1m vui c\u1ee7a vi\u1ec7c c\u1ee9u ch\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm ki\u1ebfm s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a t\u00f4i.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">Nhi\u1ec1u b\u00e1c s\u0129 ng\u00e0y nay tin r\u1eb1ng l\u1eddi tuy\u00ean th\u1ec7 l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c kinh t\u1ebf, ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i ng\u00e0y nay, v\u00ed d\u1ee5, ph\u00e1 thai h\u1ee3p ph\u00e1p, t\u1ef1 t\u1eed do b\u00e1c s\u0129 h\u1ed7 tr\u1ee3 v\u00e0 c\u00e1c th\u1ef1c h\u00e0nh kh\u00e1c ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 trong th\u1eddi k\u1ef3 Hippocrates.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p style=\"text-align: justify;\">Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c b\u00e1c s\u0129 v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean nguy\u00ean t\u1eafc c\u1ee7a n\u00f3: ch\u1eefa tr\u1ecb cho ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh t\u1ed1t nh\u1ea5t kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee7a m\u00ecnh, gi\u1eef cho h\u1ecd kh\u1ecfi b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i v\u00e0 b\u1ea5t c\u00f4ng, b\u1ea3o v\u1ec7 s\u1ef1 ri\u00eang t\u01b0 c\u1ee7a b\u1ec7nh nh\u00e2n v\u00e0 d\u1ea1y b\u00ed m\u1eadt v\u1ec1 y h\u1ecdc cho th\u1ebf h\u1ec7 ti\u1ebfp theo.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Benjamin Kang &#8211; RICHSVIETNAM.VN<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Benjamin Kang &#8211; RICHSVIETNAM.VN Hippocrates of Kos l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p s\u1ed1ng t\u1eeb kho\u1ea3ng n\u0103m 460 TCN. \u0111\u1ebfn 375 TCN, th\u1eddi \u0111i\u1ec3m m\u00e0 h\u1ea7u h\u1ebft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1249,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"[]"},"categories":[1,75],"tags":[],"class_list":["post-970","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","category-y-khoa-the-gioi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/970","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=970"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/970\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1263,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/970\/revisions\/1263"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1249"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/museum.pctu.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}